Privacy


Privacy

De HGJB wil bij het produceren en publiceren van beeldmateriaal ethisch verantwoord, open en eerlijk omgaan met het geldende auteurs- en portretrecht.

 

NB: Lees meer over het auteurs- en portretrecht onderaan deze pagina.

 

De HGJB en het portretrecht

Iemand* die herkenbaar is afgebeeld (geportretteerd) op HGJB-materiaal, heeft een wettelijk portretrecht. Dit wordt door de HGJB gerespecteerd en het houdt in:

  • Hij mag de foto zelf kopiëren en zelfs publiceren, mits met bronvermelding: HGJB/naam fotograaf
  • Hij kan publicatie van de foto verbieden op twee voorwaarden:
    - als hij daar een redelijk belang tegen kan aanvoeren, of
    - als hij geen toestemming voor publicatie heeft verleend.

Een verbod op publicatie kan door de geportretteerde vooraf worden gemeld, door het niet verlenen van toestemming tot enige publicatie door de HGJB van het betreffende beeldmateriaal. Dit kan worden gemeld aan de coördinator van de activiteit waar de foto's worden gemaakt, en/of per e-mail via info AT hgjb DOT nl. Het betreffende beeldmateriaal wordt dan door de HGJB niet in de collectie opgenomen.

 

Een verbod op publicatie kan door de geporttretteerde ook achteraf worden gemeld. De HGJB zal dan het redelijke belang van geportretteerde afwegen tegen het belang van de HGJB. Heeft de geportretteerde een redelijk belang tot verbod van publicatie, dan zal de HGJB het betreffende beeldmateriaal uit de collectie halen om herhaling van publicatie te voorkomen.  Bij digitale publicatie zal het portret zo snel mogelijk worden vervangen en bij gedrukte publicaties zal de foto in een nieuwe (her)druk worden vervangen.

 

 

Toestemming voor publicatie

 

Indien mogelijk zal er bij het maken van beeldmateriaal vooraf om toestemming voor publicatie voor HGJB-doeleinden worden gevraagd:

  • Indien redelijkerwijs haalbaar: schriftelijke toestemming van alle aanwezigen
  • en/of: schriftelijke mededeling in vooraankondiging of programmaboekje
  • en/of: mondelinge mededeling vanaf het podium
  • en/of: schriftelijke mededeling in de algemene voorwaarden
  • en/of: verwijzing naar het algemene ‘protocol beeldmateriaal' op de HGJB-website.

* Personen jonger dan 18 jaar kunnen hierbij vertegenwoordigd worden door hun ouders/verzorgers.

 

 

De HGJB en het auteursrecht

Fotografie in opdracht
Medewerkers en vrijwilligers die in opdracht van de HGJB foto's maken en deze ter beschikking stellen de HGJB, dragen daarmee het auteursrecht op deze beelden over aan de HGJB. Tenzij anders is overeengekomen, mag dit materiaal vrij worden gebruikt voor HGJB-doeleinden in brede zin, dus niet alleen voor het betreffende project. De bij de activiteit betrokken HGJB-projectleider is verantwoordelijk voor het regelen van toestemming voor publicatie met geportretteerden en meldt aan de fotograaf hoe dit is geregeld. Bij publicatie van het fotomateriaal zal de HGJB, indien dit redelijkerwijs uitvoerbaar is, als bron vermelden: 'HGJB/naam fotograaf'.

 

Vrijwillige terbeschikkingstelling foto's
Wanneer iemand vrijwillig foto's ter beschikking stelt aan de HGJB, bijvoorbeeld in het kader van een fotowedstrijd of na afloop van een HGJB-activiteit, worden deze foto's eigendom van de HGJB en gaat het auteursrecht van de betreffende foto's daarmee automatisch over op de HGJB. De HGJB gaat er daarbij van uit dat degene die deze foto's ter beschikking stelt ook de fotograaf is, tenzij anders is aangegeven. Ook wordt ervan uitgegaan dat de fotograaf toestemming heeft van geportretteerden voor publicatie van de foto's voor HGJB-doeleinden. Bij publicatie van het fotomateriaal zal de HGJB, indien dit redelijkerwijs uitvoerbaar is, als bron vermelden: 'HGJB/naam fotograaf'.

 

Het maken van foto- en filmopnames bij HGJB-activiteiten
HGJB-activiteiten waarvoor men zich aan moet melden zijn 'besloten' activiteiten, want deze zijn niet publiek toegankelijk. De HGJB kan mensen aanwijzen om hier in opdracht te filmen of te fotograferen. De op deze manier verkregen opnames kunnen voor HGJB-doeleinden worden gebruikt. Elke andere vorm van opzettelijk filmen of fotograferen op een HGJB-activiteit is verboden, tenzij daarvoor vooraf nadrukkelijk toestemming is gegeven door de HGJB-coördinator van de activiteit. Het in je bezit hebben van een foto of film die op die verboden manier is gemaakt, is bovendien ook verboden.

→ Vragen, opmerkingen over deze regeling bij de HGJB? Neem contact op met info AT hgjb DOT nl


 

 

WETTELIJKE REGELINGEN OMTRENT AUTEURSRECHT EN PORTRETRECHT

 

Als een fotograaf iemand op de foto zet, komt het portretrecht toe aan de afgebeelde persoon en de auteursrechten aan de fotograaf (Auteurswet 1912, art. 19-21).

 

Het portretrecht:

  • is persoonlijk
  • kan alleen worden uitgeoefend door de afgebeelde persoon (of diens nabestaanden)
  • geldt tot 10 jaar na het overlijden van de afgebeelde persoon.

Het auteursrecht:

  • kan worden overgedragen aan een ander
  • geldt tot 70 jaar na het overlijden van de auteur.

 

Wat is een portret?

 

Een afbeelding is een ‘portret' wanneer er een persoon herkenbaar op afgebeeld is. Meestal gaat het bij portretten om foto's, maar ook tekeningen en schilderijen en dergelijke kunnen portretten zijn. En niet alleen goed gelijkende afbeeldingen zijn portretten: ook een karikatuur is een portret.

 

Een afbeelding van iemands gezicht is de meest voorkomende vorm van een portret. Het is echter niet de enige mogelijkheid. Een persoon kan ook door een karakteristieke lichaamshouding herkenbaar zijn. Denk bijvoorbeeld aan een silhouetafbeelding van Charlie Chaplin. Het bekende ‘zwarte balkje' over iemands gezicht is dus niet per definitie genoeg om te concluderen dat de foto geen portret meer is.

 

Ook de context waarin de persoon is vastgelegd kan er toe leiden dat hij herkend kan worden. Een zanger met grote zonnebril op is misschien niet direct herkenbaar, maar als hij samen met de band wordt gefotografeerd vaak weer wel.

 

Aan de andere kant, het enkele feit dat iemand op een foto staat, maakt het nog geen portret en geeft de gefotografeerde nog geen rechten. Een luchtfoto van een voetbalstadion, waarin de supporters als een hoop stipjes te zien zijn, is geen portret. Een nieuwsfoto met daarop herkenbaar een tiental supporters is dat wel.

 

 

Rechten van geportretteerde

 

De geportretteerde heeft bepaalde rechten. Dit heet het portretrecht. Op grond van zijn portretrecht mag de geportretteerde bijvoorbeeld de foto zelf kopiëren en zelfs publiceren, mits de naam van de fotograaf maar genoemd wordt. Staan er meerdere personen op het portret, dan moeten ze toestemming van elkaar hebben om de kopie te maken.

 

Toestemming nodig voor publicatie? -- Portretten die in opdracht zijn gemaakt

 

De fotograaf, schilder of andere maker van een portret heeft het auteursrecht op de afbeelding. Er gelden wel een paar beperkingen. De belangrijkste beperking is dat de maker het werk niet mag publiceren zonder toestemming van de geportretteerde. Wie bijvoorbeeld een foto van een zeldzame vlinder maakt, kan, als houder van de auteursrechten, zelf bepalen hoe vaak en waar die foto vermenigvuldigd of gepubliceerd mag worden.

 

Wie als fotograaf of filmer een opdracht aanneemt om iemands portret te maken, heeft geen zeggenschap meer over het vermenigvuldigen of publiceren van het portret. Als hij de afbeelding openbaar wil maken, heeft hij toestemming van de geportretteerde nodig (ook al heeft hij het auteursrecht). Staan er meerdere personen op het portret, dan heeft de maker deze toestemming van alle geportretteerden nodig.

 

Meestal zal de maker expliciet vragen om toestemming. Een getekend contract is wel zo handig als bewijs. Maar dit hoeft niet: toestemming per e-mail telt bijvoorbeeld ook. Er zijn geen formele eisen aan de vorm van die toestemming. De toestemming kan ook impliciet worden gegeven. Als iemand wordt geïnterviewd voor een krant, en de fotograaf van de krant maakt een foto, dan had die persoon moeten weten dat die foto in de krant zou komen. De krant hoeft dan niet meer expliciet om toestemming te vragen.

 

De afgebeelde persoon of diens nabestaanden mogen het portret vermenigvuldigen en openbaarmaken zonder toestemming van de maker. De maker heeft er bij publicatie van het portret wel recht op dat zijn naam niet weggelaten wordt. Het tentoonstellen van foto's en het publiceren op internet is ook een vorm van openbaarmaken (artikel 19 en 20).

 

 

Portretten die niet in opdracht zijn gemaakt

 

Portretten kunnen ook worden gemaakt zonder opdracht. Dit is gewoonlijk het geval bij het werk van persfotografen, modefotografen en hobbyisten en bij 'toevallig' gemaakte afbeeldingen, bijvoorbeeld van het winkelend publiek in een winkelstraat.

 

In deze gevallen geldt een andere regel. Publicatie mag, tenzij dit een redelijk belang van de geportretteerde schendt. De fotograaf moet dan zelf inschatten of publicatie nadelig zou zijn voor de mensen op de foto. Het portretrecht is dus beperkt. De afgebeelde persoon kan zich alleen maar verzetten tegen publicatie (openbaarmaking), voor zover die persoon een redelijk belang heeft om zich daartegen te verzetten. Er is geen grond om het maken van de foto zelf te verbieden.

 

 

Toestemming voor publicatie

 

Altijd geldt: wie expliciet toestemming geeft, kan later geen redelijk belang meer inroepen tegen publicatie. Voor fotografen is het dus verstandig om altijd expliciete toestemming te regelen van mensen die op een foto staan.

 

Organisaties kunnen protocollen ontwikkelen over wat ze wel niet op hun website zetten. In een dergelijk protocol wordt bijvoorbeeld afgesproken dat geportretteerden of hun ouders kunnen protesteren tegen publicatie van een foto, waarna deze wordt weggehaald, of dat er vooraf aan (de ouders van) alle geportretteerden toestemming wordt gevraagd alvorens deze te publiceren.

 

 

Verzet tegen publicatie foto

 

Wie op de foto staat, kan via zijn portretrecht publicatie van de foto verbieden als hij daar een redelijk belang tegen kan aanvoeren. Privacy is het meest voorkomende belang. Foto's van het naaktstrand bijvoorbeeld mogen niet worden gepubliceerd zonder toestemming, want niet iedereen die daar komt wil de foto's van zichzelf terugzien in de krant of op internet.

 

Voor bekende personen is er ook een commercieel belang. Hij kan in veel gevallen geld vragen voor gebruik van zijn portret. Een foto met zijn gezicht erop mag dan niet zomaar worden gepubliceerd. Als de foto nieuwswaarde heeft, moet het belang van de geportretteerde worden afgewogen tegen het belang van vrije meningsuiting.

 

De volgende omstandigheden kunnen een redelijk belang vormen voor iemand om zich tegen publicatie te verzetten:

  • Privacy-overwegingen. Een dader of slachtoffer van een misdrijf die niet in een krant of encyclopedie wil worden afgebeeld kan zich hierop beroepen. Een politicus, bekend zakenman, topsporter of ander algemeen bekend persoon, kan zich hier niet zo gemakkelijk op beroepen.
  • Commerciële belangen - een bekende sporter of popster kan zijn foto willen gebruiken om geld te verdienen door middel van merchandising.
  • De afgebeelde persoon wordt in de afbeelding voor schut gezet of belachelijk gemaakt. Bepalend is daarbij niet de bedoeling van de maker, maar of het zo opgevat kan worden; of iemand zich door de foto in zijn eer aangetast kan voelen.
  • De wijze van afbeelden is schadelijk voor het imago van de persoon.
  • De afbeelding wordt gebruikt om reclame of propaganda te maken voor iets waar de afgebeelde persoon niet achter staat.

 

Het overnemen van foto's

 

Eén van de eenvoudigste manieren om aan plaatjes te komen is door ze simpelweg van een andere webpagina over te nemen, of door bestaande afbeeldingen in te scannen of te kopiëren. Maar wie een afbeelding van een ander overneemt, heeft daarbij meestal wel toestemming van die ander nodig. Op vrijwel alle foto's en plaatjes op internet en in publicaties rust namelijk auteursrecht.

 

 

 

 

 

 

Delen maar!