Jongeren & rouw


Pastorale begeleiding bij rouw

Pastorale begeleiding bij rouw

Het is niet de tijd die je geneest, maar wat je doet in die tijd

De drie bomen

Gisteren was ik in het bos.Ӭ Op zoek naar drie bomen, drie bomen die ik gekend had.Ӭ Drie bomen die alle drie een tak hadden verloren.Ӭ Drie bomen die daar alle drie op een andere manier mee omgegaan waren.ӬӬVandaag heb ik ze gevonden.


De eerste boom was gaan treuren om zijn verlies, en zei ieder voorjaar als de zon hem uitnodigde om te groeien: “Dat kan ik niet want ik mis een tak.””¨ De tweede boom was geschrokken van de pijn en had maar snel besloten om het verlies te vergeten. En ieder voorjaar als de zon hem uitnodigde te groeien, groeide hij.”¨ De derde boom was geschrokken van de pijn. Maar hij had gerouwd om het verlies. En het eerste voorjaar dat de zon hem uitnodigde te groeien had hij gezegd: "Dit jaar nog niet.” Maar de zon kwam het jaar daarop terug. Nu zei de boom: "Ja zon, verwarm mij opdat ik mijn wond kan verwarmen, ziet u, mijn wond heeft warmte nodig, opdat hij weet dat hij erbij hoort.” En het derde jaar dat de zon terug kwam sprak de boom: ”Ja zon, laat mij groeien want er is nog zoveel te groeien.”

 

Na wat zoeken, vond ik de drie bomen, of eigenlijk twee. De eerste boom was klein gebleven. De plaats van de wond was duidelijk te zien, het was het hoogste punt van de boom.”¨ De tweede boom was geen boom meer. Een voorjaarsstorm had hem doen omwaaien. De plek van de wond moest ik gaan zoeken. Achter een heleboel bladeren vond ik hem.”¨ De derde boom was het moeilijkst te vinden, want ik had niet verwacht dat hij zo groot en sterk was geworden. Maar gelukkig kon ik hem herkennen aan de dichtgegroeide wond die vol trots in het zonlicht stond.

Evert Landwaard

 

Heeft de ene boom het nu beter gedaan dan de andere? Is er een uitgewerkte route hoe je rouw verwerkt? En als die al bestaat, weet je die als kind dan te vinden? Nee, je overleeft. Letterlijk en figuurlijk. En het is niet de tijd die je geneest, maar wat je doet in die tijd. Jongeren hebben in die tijd mensen nodig die hen bijstaan zodat hun wond kan veranderen in een litteken en zij verder kunnen in het leven. 

 

'Rouwverwerking' of rouwtaken?

Lang hebben we gedacht dat je rouwgevoelens moet zien te verwerken. Alsof je ze langzaamaan kunt opruimen. Bijna zoals je afval verwerkt. Maar een verlieservaring verdwijnt nooit. Je kunt het verdriet proberen weg te stoppen, zoals één van de bomen deed, maar het laat zich niet wegstoppen. Als je er niet mee leert leven, wordt het je vroeg of laat de baas. Met alle gevolgen van dien...

 

Na een verlieservaring komt het erop aan dat je de pijn, de herinneringen en het gemis een plek geeft in je leven, in jezelf. Dat gaat niet vanzelf. Op dit gebied kunnen jongeren vaak best de nodige hulp gebruiken. Jongeren die rouwen, hebben verschillende taken op te pakken. Rouwtaken.

Jij gaat niet met rouw aan de slag, maar rouw gaat met jou aan de slag 

Medeleven in plaats van medelijden

Iemand die rouwt heeft behoefte aan meeleven, maar ontvangt vaak medelijden. Dat komt doordat we het moeilijk vinden om met de dood om te gaan of met iemand die een overlijden heeft meegemaakt. Je wilt graag meeleven, maar zoekt naar de manier waarop je dat kunt doen. Vaak wordt iets met goede bedoeling gezegd of gedaan, maar komt het toch niet goed over. De vraag is: hoe ben je nabij? Wat zeg je wel en wat beter niet? Jongeren die met rouw te maken hebben gekregen, zeggen ons bijvoorbeeld:

 

Dit doet pijn, helpt niet: Dit helpt wel:
"Gaat het al beter?" "Hoe gaat het vandaag?"
"Het leven gaat door." "Je mag trots zijn op hoe hij zijn ziekte heeft gedragen."
"Ik snap wat je voelt." Een blik van verstandhouding

 

Jeugdouderling en predikant

De gemeente is een netwerk van steun in een tijd van rouw. Hoe waarborg je dat iedereen wordt opgevangen? En hoe voorkom je dat een jongere of een kind door een maas van het net valt? Overleggen predikant, wijkouderling en jeugdouderling of de kinderen van een gezin voldoende zorg krijgen? Met behulp van deze netwerkopdracht kun je de verschillende mogelijke contactmomenten in kaart brengen (download).

 

Jeugdleider

Weten jeugdleiders wat er van hen verwacht wordt? Rouwende kinderen en tieners die naar de club komen, willen vaak even uit de pijnlijke situatie stappen en het club-uur gewoon meemaken. Soms is het beter om een tiener samen met zijn vriendengroep te begeleiden dan één op één. Je zult de specifieke behoeften met het kind of de tiener in kwestie moeten bespreken. Wie doet dat?

And don't forget: de relatie die je hebt, is bepalender dan je rol.

Rouw is de achterkant van liefde 

Toerusting nodig!/?

"Ik merk dat veel broeders en zusters het moeilijk vinden hoe ze met mij moeten praten over het overlijden van mijn vrouw. Toen het net gebeurd was, was er heel veel aandacht, liefde en medeleven. Ook voor de kinderen. Maar als het verdriet wat ouder wordt, weten veel mensen niet zo goed wat ze moeten zeggen of doen, terwijl ons verdriet niet minder wordt en nog steeds liefde nodig heeft. Het zou goed zijn als de gemeente hierin wordt toegerust."

De HGJB kan helpen met een bezinning in kerkenraad en jeugdraad, een gemeenteavond en bij het opstellen van een leidraad om pastorale zorg bij rouw op langere termijn vorm te geven. Neem contact met ons op voor de mogelijkheden. 

 

Om verder te lezen

We hebben een literatuurlijst samengesteld voor als je verder wilt lezen. Er zijn de laatste jaren heel wat werkboeken verschenen, speciaal voor kinderen, tieners of jongeren, om hen te helpen met een verlies om te gaan. Ook hiervan zijn enkele boeken opgenomen in de literatuurlijst. (download)

 

Relevante weblinks

 

Pastorale thema-avond 

Het onderwerp 'jongeren en rouw' stond centraal op een pastorale thema-avond die de HGJB in november en december 2015 organiseerde. De avond werd verzorgd in Hattem en in Sliedrecht, door Ds. Arie de Winter en HGJB-jeugdwerkadviseur Rick van Elk.

Ieder half jaar organiseert de HGJB een pastorale thema-avond. Lees verder...

 

Ds. Arie de Winter is predikant in de Protestantse gemeente van Nigtevecht en heeft een eigen praktijk van waaruit hij kinderen en jongeren begeleidt, die op hun levensweg een verlies leiden (www.pauwenveer.nl). Ook geeft hij toerusting aan vrijwilligers en professionals die werken met kinderen. Arie heeft voorheen jarenlang bij de HGJB gewerkt als jeugdwerkadviseur, specialist catechese & leren en teamleider.

Delen maar!