Muziek

Zorgeloos genieten van muziek

Het is wel duidelijk dat muziek in het leven van mensen en zéker van jongeren een grote rol speelt. Het is echt ongelooflijk hoeveel jongeren met een MP3-spelertje op de fiets of in de trein zitten. Er zijn er zelfs die alleen maar met muziek in hun oren in slaap kunnen vallen. Oké, er zijn ook jongeren die niets met muziek hebben. Zij houden van The Sound of Silence, maar ze vormen wel een minderheid.

In elk geval is duidelijk dat muziek voor veel jongeren zo belangrijk is, dat ze zich (moeten) afvragen wat al dat geluid nou eigenlijk betekent voor hun leven. Op avonden die ik wel eens over muziek geef, merk ik dat jongeren daar graag en soms ook gepassioneerd over kunnen praten. Ik denk dat dat ook heel belangrijk is en het zou mooi zijn als dit artikel jou een beetje extra denk- en praatstof zou geven. Ik wil je uitdagen om met me mee te denken over de verschillende functies die muziek in je leven kan hebben. Dat zijn er op zijn minst vier, die vaak ook wel weer met elkaar te maken hebben. Hier komen ze.

Muziek is gewoon leuk
Nadenkend over die functies bedacht ik dat muziek eerst en vooral gewoon leuk is. Muziek is door God bedacht, als een scheppinggave. De bedoeling die Hij daar mee had, was blijkbaar dat wij er mee zouden spelen. En spelen is gewoon leuk. Nuttig is het niet, een hoger doel heeft het niet, maar het is gewoon mooi om te doen. Iedereen die zelf muziek maakt, kan erover meepraten: spelen is gewoon leuk. Puur zorgeloos genieten dus. Een mooi voorbeeld vind ik die oude mannen van de Buena Vista Social Club. Dat zijn allemaal heel ervaren muzikanten die op een ongelooflijk aanstekelijke manier muziek met elkaar maken. Gewoon omdat het leuk is (dat stralen ze tenminste uit). Ik kan ook enorm genieten van goeie gitaristen, die in een solo de hele gitaarsteel gebruiken. Zo zag ik ooit Eric Clapton, tijdens het afscheidsconcert, een duet spelen met de gitarist van The Band. Puur genieten is dat.
Gelukkig is zulke muziek er nog. Muziek waar je zorgeloos van kunt genieten. Je moet er soms wel naar zoeken, maar dan heb je ook wat. Ik zou je aanraden van dat soort muziek een voorraadje aan te leggen. Zeker als christen is het belangrijk om muziek te hebben waar je geen twijfels over hoeft te hebben, maar die gewoon leuk is. Zoek dat soort muziek op!

Muziek is een uitlaatklep
Een tweede functie van muziek is die van uitlaatklep. Je kunt je ermee uiten, door zelf te improviseren (op je instrument of onzinliedjes zingend onder de douche) of door mee te neuriën (of te blèren) met je favoriete nummer. Die functie van muziek is ook door God bedacht en het is een fantastisch geschenk voor ons. Met muziek kun je gevoelens uiten waar soms geen woorden voor zijn. De Psalmen zijn daar natuurlijk een mooi voorbeeld van. Alle mogelijke menselijke emoties vind je erin terug: uitbundige blijdschap, diepe teleurstelling, hartgrondige boosheid, warme liefde, hopeloze eenzaamheid en ga zo maar door. Via de muziek kun je je hart uitstorten en dat is belangrijk.

Toch zitten daar twee kanten aan. Er zitten immers dingen in je hart die er beter niet uit kunnen komen. Veel erotisch geladen popmuziek van dit moment (ik weet soms niet waar ik kijken moet bij die videoclipjes) roept het slechtste in je naar boven. Als je je daardoor laat meeslepen, is wat er uit je mond of je bewegingen komt waarschijnlijk niet tot eer van je Schepper. Muziek kan dus zeker ook de sluizen van het riool openzetten. Daar moet je voor waken, want daar zondig je mee. De andere kant is dat muziek ook negatieve gevoelens kan losmaken die er juist wel uitmoeten. Ingeslikte boosheid of ongeuit verdriet kunnen je leven opvreten. Als muziek je helpt om die boosheid te uiten, kan dat heel goed zijn.
Je merkt dat het bij deze functie allemaal al wat nauwer luistert. Het is dus ook belangrijk van tijd tot tijd eens eerlijk na te gaan wat er door de muziek die je luistert nu eigenlijk uit je mond komt. En of de gevoelens die je ermee uit, toch niet beter binnen kunnen blijven. Maar als je weet dat het goed zit, gebruik muziek dan ook maar als uitlaatklep. Ook daar kun je een verzameling van aanleggen. Ik heb ook zo'n rijtje cd's staan: deze voor als ik blij ben, die als ik er de dampen in heb, die als mijn hart vol liefde is. Heerlijk!



Muziek als inlaatklep
Als muziek een uitlaatklep is, zit het er dik in dat het ook een inlaatklep is. En zo is het ook. Via de muziek komt er van alles ons leven binnen. Je zult begrijpen dat het nu allemaal nog nauwer gaat luisteren. Dat is vooral zo, omdat we allemaal wel eens hebben gemerkt hoe onweerstaanbaar muziek kan zijn. Een liedje dat je te pakken krijgt, kan zo in je hoofd gaan zitten dat je zou willen dat er ergens een delete-knop zat. Muziek komt je oren binnen, raakt je hoofd en je hart en brengt daar dus van alles in beweging. Wat het nog extra spannend maakt is, dat muziek blijkbaar dieper kan raken dan bijvoorbeeld woorden. De trillingen van de muziek bereiken voor je het weet diepste aardlagen van je leven. Het is dus heel belangrijk dat je daar oog en oor voor krijgt. Sommige muziek kun je maar beter niet toelaten.

Een interessante vraag is dan natuurlijk of er muziekstijlen zijn die op zich (dus los van teksten of overtuiging van de maker) schadelijk zijn. Dat wordt wel beweerd, bijvoorbeeld over de rockstijl of over de house-beat. Ikzelf geloof dat niet. Afgezien van de schadelijke effecten van een te hoog volume, geloof ik niet dat muziekstijlen op zich een bepaalde invloed hebben. Die invloed heeft meer te maken met de bron van waaruit de muziek voortkomt en met de boodschap die ermee verbonden wordt. Daar gaat het vooral over bij het volgende punt. Hier gaat het er gewoon om dat je je bewust bent dat muziek invloed op je hart en je leven heeft.
Het is dus belangrijk om de effecten van bepaalde muziek op je gevoelsleven te onderkennen en te onderzoeken. Het hoeft natuurlijk geen probleem te zijn als bepaalde muziek je depri maakt (dat kan er mee te maken hebben dat je door een liedje wordt herinnerd aan dat blauwtje dat je liep). Een probleem wordt het wel als je merkt dat die muziek je gewoon negatief maakt naar God of naar jezelf. Dan wordt het tijd om de inlaatklep dicht te draaien. Wees daarom eerlijk over de vraag wat muziek met je doet, want muziek heeft meer invloed dan je denkt.

Muziek in dienst van iets anders
Tenslotte wil ik nog een vierde functie noemen. Muziek wordt - zeker in onze tijd - heel vaak in dienst genomen voor een bepaald doel. Reclamemensen weten maar al te goed hoe goed gekozen muziek kan helpen een boodschap over te brengen. Rock and roll was een perfect middel om de idealen van de jongerencultuur over de wereld te verspreiden. Opwekkingsmuziek is voor veel jongeren een belangrijk middel om God te ontmoeten en te ervaren. Het maakt daarom alle verschil van de wereld wie die muziek in dienst neemt. Sommige muziek wordt echt gemaakt om er satan mee te dienen. Hoeveel spel en puberaal gedrag er ook in het gedrag van Marilyn Manson zit, feit blijft dat hij in zijn muziek satan verheerlijkt. Dat kan niemand ongestraft doen! Andere muziek wordt echt helemaal gemaakt om er God mee dienen. Denk aan de prachtige aanbiddingsliederen van Michael W. Smith.

Tussen die twee uitersten in zit een bonte verzameling van muzikanten met alle mogelijke levensstijlen, overtuigingen en missies. Het valt niet altijd mee om daarin ‘de geesten te onderscheiden'. Maar het moet wel! Als je christen bent, kan het gewoon niet anders! Vaak merk je dat je dat niet in je eentje kunt. Praat er dan over met elkaar, help elkaar en sta samen sterk. Is ‘Love somebody' van Robbie Williams een aanvaardbaar nummer? De muziek is prachtig, de tekst verwoordt een heel diep menselijk verlangen, maar de levenswijze van Robbie is zachtjes gezegd nogal verrot. En daar zit dan precies het dilemma: als ik het nummer luister als een veelbetekenend nummer over het verlangen naar echte liefde van een modern mens, kan ik het luisteren. Maar als ik het luister om me er helemaal door te laten meeslepen, loop ik het risico in de wereld van Robbie Williams gezogen te worden. Voel je dat je daar vaak in je eentje niet uitkomt? Daarom hebben we elkaar nodig.

Music was my first love
‘Music was my first love, and it will be my last', zong John Miles ooit in zijn fenomenale meezinger. Als jij dat ook maar enigszins kunt beamen, is het ontzettend belangrijk dat je de functies van muziek leert kennen. Hopelijk heeft dit artikel daar een beetje bij geholpen.

Schrijver: Ds. B.J. van der Graaf
Bron: Cruciaal jaargang 3, nummer 2

|