| mail dit artikel | print deze pagina | |
Wie ben je als opvoeder?
Artikelen over de rol van opvoeders thuis
Als het hele gezin aan tafel zit zegt vader: ‘Hé, Anne, waarom eet jij geen spruitjes?’ ‘Die lust ik niet’, antwoordt Anne. ‘Dat is jammer! Toch wil ik graag dat je er een paar eet. Je moet leren eten wat de pot schaft. Dat moest ik vroeger ook.’ ‘Maar van mama hoeft het niet!’ protesteert Anne.
Wie ben je als ouder?Herken je het bovenstaande voorbeeld? Als ouders wil je beide het beste voor je kind, maar kan de manier van aanpak van elkaar verschillen.
Elkaar aanvullen
Dat vader en moeder anders kunnen reageren op bepaalde opvoedingssituaties is heel logisch: beiden hebben hun eigen karakter. Ook is het een scheppingsgegeven dat de man en de vrouw wezenlijk anders zijn. Het mooie is dat het één niet beter is dan het ander maar dat het elkaar aanvult! Adam en Eva weerspiegelen samen Gods beeld! Kinderen zijn heel goed in het tegen elkaar uitspelen van vader en moeder. Om dit te voorkomen is het belangrijk we als ouders achter elkaars besluiten staan en deze niet ter discussie stellen waar de kinderen bij zijn. Overleg dat samen op een ander moment. Zeg ook gerust tegen de kinderen dat je voor je een beslissing neemt, eerst met papa resp. mama wilt overleggen. Zo zullen de kinderen gaan begrijpen dat je als ouders één lijn trekt.
Soms zul je als ouders samen een compromis moeten sluiten. Wanneer je een heel verschillende mening hebt over een bepaalde opvoedingssituatie, is dit nodig. Val elkaar in geen geval af waar de kinderen bij zijn! Je hebt elk je sterke en zwakke karakterpunten. Dit kan best confronterend zijn. Zeker als je jouw eigen zwakke punt herkent bij je kind. Soms kun je dan extra fel reageren. Of misschien ben je wel eens té begripvol. De andere ouder reageert waarschijnlijk objectiever en kan op dat moment even de leiding nemen. Aan een ouder kind kun je op een later tijdstip uitleggen waarom je op die manier reageerde en welke ervaring jezelf opgedaan hebt in je jeugd. Zo stel je je kwetsbaar op en juist dat zal op een kind indruk maken.
Invloed van je eigen opvoeding
Verder kunnen verschillen verklaard worden door het gezinsklimaat waar we zelf als kind in opgroeiden. Om je bewust te worden van deze “erfenis” is het goed om eens op te schrijven hoe de sfeer bij jou thuis was. Wat was de rol van je moeder, hoe gaf je vader zijn rol als opvoeder gestalte? Hadden je ouders tijd voor je, werd er met je gespeeld? Hoe werd er gereageerd als je fouten maakte, welke regels werden er gehanteerd en wat gebeurde er als je de regels overtrad? Bespreek dit als vader en moeder eens en ga dan samen na wat jullie heel belangrijk vinden om aan jullie kinderen over te dragen. Door hier bewust bij stil te staan, zet je als ouders een lijn uit.
Welke waarden en normen willen we onze kinderen bijbrengen?Bij het overdragen van waarden en normen zullen we als christenen ons willen laten leiden door Gods Woord. De Bijbel geeft heel concrete richtlijnen aan welke normen en waarden er belangrijk zijn. Lees Leviticus 19 er maar op na. Daar staat in vers 32: ‘sta op voor oudere mensen en toon hun respect'. En in vers 34: ‘behandel vreemdelingen die bij jullie wonen als geboren Israëlieten'.
Het waardevolle van de christelijke opvoeding ligt in het feit dat we ons mogen laten leiden door de opdracht die God ons geeft: God lief hebben boven alles en onze naaste als onszelf. Dit is de dagelijkse strijd van elke gelovige. Dat geeft ook de grenspalen aan waarbinnen we onze kinderen mogen opvoeden. Waar exact de grens loopt is niet op alle gebieden even duidelijk. Laten we ervoor waken dat we God afschilderen als een ‘boeman’. Een geloof van knellende ge- en verboden geeft niet die bevrijding, die God ons schildert in Zijn Woord. Onze kinderen mogen best merken dat we wel eens worstelen met bepaalde dilemma’s in de opvoeding. Laat hen dan ook merken dat je deze dingen met God bespreekt en het je verlangen is je kinderen op te voeden tot Zijn eer.
De dagelijkse praktijk
Hoe ouder de kinderen worden, hoe meer we geconfronteerd kunnen worden met vragen als: ‘mag ik dit of dat doen?’ God is op een aantal terreinen heel duidelijk in wat Hij niet wil. Lees in Galaten 5 maar eens over de vruchten van onze eigen wil. Zo wil God het niet! Daarom is het onze heilige plicht om bijvoorbeeld grenzen te stellen aan het alcoholgebruik van onze pubers. God haat overmatig gebruik van alcohol. Vanuit dit hoofdstuk kunnen we ook tegen onze kinderen zeggen dat ze niet naar bepaalde TV programma’s en films mogen kijken. Neem bijvoorbeeld Harry Potter. God wil niet dat je je inlaat met toverij. Zo kunnen we heel concrete grenzen vinden in Gods Woord. En laat dan dingen die niet schadelijk zijn voor de geestelijke gezondheid van onze kinderen eens op zijn beloop. Leg niet op alle slakken zout. Misschien vindt u de haardracht van uw puberzoon wel afschuwelijk, maar laat hem! Het gaat vanzelf weer over.
Het is goed om je af en toe af te vragen waarom er bepaalde regels gelden in je gezin. Ook kinderen kunnen met die vraag komen. ‘Waarom mag ik niet naar de bioscoop? Esther gaat ook bij ons naar de kerk en zij mag wel. Waarom moet ik al om half 11 thuis zijn op zaterdagavond? Jaap hoeft pas om 12 uur binnen te zijn.' Zo’n regel vraagt dan wel uitleg. Je kunt niet volstaan met: ’omdat ik het zeg!’
Zeker met oudere kinderen valt hier op een geschikt moment goed over te praten. Ga eens om de tafel en bespreek bepaalde regels eens. Waarom hanteren we deze regel? Hebben we hier goed over nagedacht of is het meer uit gewoonte? Hoe ervaren onze kinderen deze regel? Hebben ze misschien zelf een alternatief? Als het mogelijk is, is het goed om samen met je oudere kinderen bepaalde regels op te stellen. Omdat ze zelf inspraak hebben gehad, zullen ze zich ook beter aan de regels houden.
Gezinsregels
Het blijft een lastig punt dat andere ouders andere regels hanteren. Met name pubers brengen dit vaak naar voren als argument om hun zin te krijgen. ’De hele vriendengroep mag het, behalve ik.'Je kunt er onzeker van worden. Het zou ideaal zijn als we als ouders van dezelfde christelijke gemeente dezelfde regels hadden. Dit lijkt iets onbereikbaars.
Toch kan er soms één lijn getrokken worden door ouders van een groep vrienden. Benader de ander maar eens door te zeggen dat je er moeite mee hebt dat de groep bepaalde dingen doet. Je stelt je dan wel kwetsbaar op! De reactie van die ander zou heel goed kunnen zijn dat zij of hij er eigenlijk ook problemen mee heeft. Misschien kun je samen tot afspraken komen.
Het is winst als we als ouders in de opvoeding gezamenlijk op trekken.Ook voor de ambtsdragers ligt hier een kans. Schep gelegenheid voor ouders om elkaar te ontmoeten, bijv. op een slotavond van de catechisatie. Wanneer ouders met elkaar in gesprek raken, kunnen ze ervaringen uitwisselen en elkaar tot steun zijn. Wie ben je als opvoeder in deze tijd? Ook als opvoeder zijn we kind van onze tijd. Een tijd waarin ‘gezag’ een ouderwets begrip lijkt en kinderen mondig zijn. Een tijd waarin meer dan ooit allerlei invloeden op allerlei manieren ons gezin binnen komen. Een tijd ook waarin ouders steeds onzekerder lijken te worden. We hebben het druk, druk, druk!
Vanuit de maatschappij wordt er een enorme druk uitgeoefend om vooral jezelf te ontplooien, maar thuis vragen de kinderen ook veel van onze aandacht. Het is dan heel verleidelijk om maar toe te geven aan alle wensen van onze kinderen. Het moeilijkste van opvoeden is misschien wel om consequent te zijn. Als je zelf moe bent of niet lekker in je vel zit, is het erg verleidelijk om maar toe te geven om van het gezeur af te zijn. Een kind weet dan niet waar het aan toe is en zal het een volgende keer weer proberen. Als je consequent bent, weet een kind op een gegeven moment dat nee, nee is. En zal dat ook aanvaarden! Dit wil niet zeggen dat je star met regels om moet gaan. Soms kan je best een uitzondering maken. Maar dat is dan geen beloning op het gezeur van je kind maar om een andere reden.
Veilige grenzen
Het is goed om je ervan bewust te zijn dat juist grenzen veiligheid bieden aan een kind. Het is natuurlijk heel makkelijk om een kind onbeperkt TV te laten kijken omdat het zich anders verveelt. Een kind is er echter bij gebaat als je als ouders grenzen stelt aan het kijkgedrag en computergebruik. Je kunt samen afspreken waar je kind wel en niet naar mag kijken. Welke spelletjes je beslist niet in huis wilt hebben. Dit vraagt wel om uitleg. Samen met je kind kun een alternatief bedenken. Je kunt bijvoorbeeld samen een spelletje doen of een stuk voorlezen. We mogen vanuit een positieve levenshouding onze kinderen opvoeden. Dit betekent: samen genieten van de mooie dingen die God geeft. Een vakantie, een verjaardag, een leuke gezinsavond. Geniet ook van een kind dat sport of een muziekinstrument bespeelt. Van de verhalen, waarmee ze thuiskomen uit school. Van al die gewone, dagelijkse bezigheden.
Het is goed om God te danken voor al die gezellige, fijne dingen. Zo leren we onze kinderen om God bij alle facetten van het leven te betrekken. En mogen we laten zien dat het leven met God goed is.
Verwerking
- Noem eens drie normen die je zelf thuis hebt geleerd en die een duidelijke invloed op je hebben gehad. Wat betekent dit voor de opvoeding van je eigen kinderen?
- Welke dingen vind je moeilijk in de opvoeding? Heeft dat te maken met hoe je zelf bent, met het karakter van het kind of met invloeden van buitenaf?
- Wat voor opvoeder ben je: geef je de kinderen veel of weinig ruimte? Waarom doe je dit zo?
- Praat je wel eens met andere ouders in de gemeente over regels en grenzen? Hoe ga je ermee om als er verschillen zijn?
- Lees Galaten 5: 19 – 22. Welke richtlijnen voor de opvoeding haal je uit dit gedeelte?
Door: Rita de Venthe
Eerder gepubliceerd in: HGJB-katern Geloofsopvoeding, nummer 3.
Overname van (delen van) dit artikel is toegestaan, mits met bronvermelding.
