| mail dit artikel | print deze pagina | |
Grenzen geven ruimte
Verschenen in Dichtbij 17.2, december 2008
Met streng zijn tegen je kinderen maak je je niet populair. Niet bij je kinderen, niet bij andere ouders en ook niet bij jezelf. Het is toch veel prettiger om wat losser te zijn? Niemand wil als opvoeder steeds maar politieagentje spelen. Bovendien: het is voor de ontwikkeling van kinderen toch ook beter dat zij de ruimte krijgen? En zo sluiten veel christelijke opvoeders aan bij de trend in opvoedingsland: vooral niet teveel regels stellen, vooral niet te streng zijn.
Maar het tij lijkt te zijn gekeerd. In het blad J/M stond onlangs een artikel met de kop ‘Durf streng te zijn'. Want: kinderen zijn helemaal niet gebaat bij teveel ruimte. En volwassenen ook niet, trouwens. Daarom geeft de Heere God ons tien regels voor een goed leven. Geboden: ‘Gij zult dit en gij zult dat'. Maakt dat van Hem een politieagent? Nee, God toont hierin juist Zijn vaderlijke liefde voor ons. Hij weet dat bepaalde dingen gewoon niet goed voor ons zijn: Zijn eer uit het oog verliezen, overspel plegen, altijd maar willen hebben wat een ander heeft. Dus verbiedt Hij die dingen. Eigenlijk heerlijk, die bescherming.
Sarina Brons benadrukt in haar boek ‘Ruimte door regels' dat de Tien Geboden vooral iets positiefs omarmen. De intimiteit van het aanbidden van God, de rijkdom van de huwelijkstrouw, het gelukkig zijn met alles wat je gekregen hebt. Grenzen omlijnen een ruimte die waardevol is en zijn daarom ook geen doel op zich. Grenzen beschermen iets moois!
Zo mogen we onze kinderen ook beschermen tegen dingen die slecht voor hen zijn, zodat ze vooral dat zien wat goed voor hen is. Dat is best een uitdaging. Want als zelfs voor onszelf het woord ‘grenzen' een negatieve klank heeft, hoe kunnen we de positieve inhoud ervan dan doorgeven aan kinderen? Hetzelfde geldt voor het andere uiterste: als we alleen maar grenzen stellen om het grenzen stellen, spreekt daaruit nu niet bepaald liefde voor onze kinderen...
Toekomstperspectief
Om op een goede manier grenzen aan te geven richting je kinderen, moet je eerst weten wat je ermee wilt bereiken. Wat is het einddoel van je opvoeding? Wie wil je graag dat je kind is als hij volwassen is? Met dat in je achterhoofd voed je je kind op. Als je wilt dat je kind als volwassene een goed ontwikkeld verantwoordelijkheidsgevoel heeft, ga je hem al vroeg die verantwoordelijkheid geven. Wil je dat hij God leert kennen en Hem liefheeft boven alles en de naaste als zichzelf, dan ga je hem het liefdegebod zoveel mogelijk inprenten en voorleven... (Deut. 6: 4-7).
Wegwijzers
Je stelt waarden vast die richting geven aan het toekomstperspectief dat je hebt voor je kind. Waarden zijn wegwijzers naar je einddoel. Ze worden concreet uitgewerkt in normen voor het leven van elke dag. Natuurlijk zal je zoontje van drie nog niet de dieperliggende gedachte snappen achter het verbod: ‘Je moet van het stopcontact afblijven met je vingertjes'. Maar door het een klein kind in te prenten en het - als hij ouder is - in simpele woorden uit te leggen, gaat hij zich langzamerhand de normen eigen maken. En nog later herkent hij de waarden die erachter zitten. En misschien neemt hij die waarden over als hij volwassen is... Zo help je je kind een innerlijk kompas te ontwikkelen.
Kinderen hebben grenzen nodig
Maar goed... je kunt het woord ‘regels' wel positiever formuleren, maar de praktijk blijft dat je ‘nee' moet zeggen tegen je kind(eren). Bij hen hoef je niet aan te komen met: ‘Ja maar lieverd, dit werkt mee aan het einddoel van je opvoeding, dus luister maar gewoon'. Zo werkt dat niet.
Bovendien: kinderen zullen altijd protesteren tegen grenzen. Daarom is het, juist als je met beide benen in de modder van de opvoedingspraktijk staat, goed om voor jezelf helder te hebben waar grenzen goed voor zijn. Niet alleen voor het bereiken van je einddoel of om je kinderen waarden te leren. Maar ook omdat kinderen grenzen gewoon nodig hebben om echt kind te kunnen zijn.
- Grenzen geven duidelijkheid. Het meisje dat steeds maar uit bed komt en pas na veel gezeur en gedoe rustig gaat slapen, is gewoon haar grenzen aan het verkennen. Op het moment dat haar moeder boos wordt, voelt ze aan: dit is de uiterste grens. Pas dan heeft ze duidelijkheid en zal ze gaan slapen. Ze wil weten waar ze aan toe is.
- Grenzen geven zelfvertrouwen. Kinderen overschatten zichzelf en hun mogelijkheden nogal eens. Daardoor ondernemen ze dingen die ze gewoon nog niet kunnen (op hun eigen fietsje de vier kilometer naar oma fietsen) en raken ze teleurgesteld in zichzelf. Door hen de dingen waarvoor ze nog te jong zijn niet te laten doen en dat wat ze goed aan kunnen juist wél (een halve kilometer naar de supermarkt fietsen), geef je hen succeservaringen. Zo stijgt hun zelfvertrouwen.
- Grenzen brengen rust. Een kind hoeft zich niet druk te maken over alles wat buiten zijn veilige omgeving ligt. Stel dus grenzen aan de hoeveelheid activiteiten (hobby's) waaraan je je kind mee laat doen. Bouw binnen je gezin die nodige rust in, ook voor jezelf!
Grenzen zijn dus gezond voor kinderen. Maar... je moet natuurlijk niet doorslaan naar de andere kant: je gezin onderwerpen aan een strak regime van regels. Dan verlies je het einddoel uit het oog. En dan verlies je de liefde uit het oog... Want grenzen stellen werkt alleen maar als kinderen ervaren dat die ingebed zijn in onvoorwaardelijke liefde. Als kinderen dat niet voelen, stuiten grenzen alleen op weerstand en zul je niet veel bereiken. In elk geval wordt je relatie met je kind er niet beter op.
Maar... die onvoorwaardelijke liefde is toch vanzelfsprekend? Niet altijd. Het gevaar is dat je onderhuids toch voorwaarden communiceert. ‘Ik vind jou vooral lief als je naar me luistert'. Want: dat zijn vaak de enige momenten dat een ouder waardering of liefde toont. Het is dus ontzettend belangrijk te laten merken dat je van je kind houdt op momenten dat hij niet specifiek iets goed doet. Dus: als hij gewoon aan het spelen is - geef ‘m zomaar vanuit het niets eens een dikke knuffel!
Maar óók als je kind de gestelde grenzen heeft overschreden! Juist dat zijn de momenten dat een kind moet voelen dat je hem niet afwijst. Dus: sla een arm om de schouders je kind, terwijl je met hem praat over wat er voorgevallen is. Zo maak je duidelijk dat je van hem houdt en dat je doel is de goede relatie weer te herstellen. Dan geven grenzen ruimte, zodat je kind kan worden zoals God hem bedoeld heeft!
Door: Arine Spierenburg.
Eerder gepubliceerd in: Dichtbij - voor christenen met hart voor jongeren. Nummer 17.2, december 2008.
Overname van (delen van) dit artikel is toegestaan, mits met bronvermelding.
→ Meer weten over dit onderwerp? Lees het boek van Sarina Brons-van der Wekken: 'Ruimte door regels'.
